BestemmingIndonesiëZeventienduizend eilanden, een verzameling aan werelden

Wij leven binnen en komen af en toe buiten. Op Bali, zag ik al na een dag, is het omgekeerd. De huisjes zijn klein, dus de straat is de woonkamer: ik wandelde langs mensen die kookten, praatten, speelden, van 's morgens tot 's avonds in de open lucht. U loopt er niet door een bestemming maar door iemand zijn dag. Dat vond ik ontwapenend. Ook Uluwatu vergeet ik niet snel: de tempel op de klif, de oceaan eronder. En aan tafel onthoud ik vooral de nasi goreng, al zeg ik er eerlijk ook dit bij: het eetaanbod op Bali is westerser dan u denkt, Australië ligt om de hoek. Ik vloog er zelf vanuit Darwin naartoe. Wie het pure Indonesië op zijn bord wil, vindt het verderop in de archipel. Vergis u niet (en ik vergiste mij eerst ook): Indonesië is geen land, het is een verzameling werelden. Elke oversteek verandert de religie, de bouwstijl, de keuken. U vaart geen uur en u bent ergens anders. Praktisch dan: bijna elke verbinding loopt via Bali of Jakarta. Maak van die reisdag geen verloren dag: een archipel wil overgestoken worden, dat hoort bij het reizen hier. Neem wel minder eilanden dan u zou willen. Mijn eigen lijstje is nog lang niet af. En dat vind ik het beste eraan.